De Geraardsbergse mattentaart
Er zijn passanten en toeristen die Geraardsbergen na een bezoek verlaten zonder een mattentaart te hebben geproefd. Veel zijn het er niet, maar ze bestaan nog. Daar moesten straffen op staan, vinden wij.
Akkoord, dat Keizer Karel, - zoals beweerd wordt - ooit speciaal naar de Oudenberg kwam om ze te proeven is niet (helemaal) zeker. Maar had hij het gedaan, hij was hier wellicht gebleven. Dat mensen in staat zijn met simpele grondstoffen als melk, eieren en griessuiker een gebak uit de oven te toveren waarvoor iedere bezitter van fijngevoelige smaakpapillen meteen door de knieën gaat, dat ligt aan drie troeven die zo Geraardsbergs zijn als maar kan, met name een ervaring die eeuwen overspant, de vakkennis van het plaatselijk bakkersgild en de malse weidegronden waarop de koeien in en om de stad mogen grazen.
Smakelijk!
De eerste zondag van augustus is er de 'Dag van de Mattentaart': na de jaarlijkse zitting van de Broederschap van de Mattentaart volgt in de namiddag een muzikale manifestatie op het marktplein.
Na een vier jaar durende procedure heeft de Europese Unie de Geraardsbergse mattentaart officieel erkend als Europees streekproduct. Daarmee is de mattentaart het eerste Vlaamse streekproduct met Europese bescherming. Voortaan mag de naam 'GERAARDSBERGSE MATTENTAART' enkel nog gebruikt worden als het gebakje daadwerkelijk in Geraardsbergen of Lierde gebakken is, en dat volgens het aloude recept en met melk uit de streek. Als de procedure binnen zes maanden rond is, mogen alleen nog bakkers uit Geraardsbergen en Lierde de taarten bakken. De matten die ze daarvoor gebruiken, moeten afkomstig zijn van en gemaakt zijn op de hoeves uit dezelfde regio. Bijkomende verplichting: zowel de bakkerijen als de hoeves moeten op de lijst staan van het zogenaamde 'Broederschap van de Geraardsbergse Mattentaart'.
Op 6 januari 2006 verscheen in het Publikatieblad van de Europese Unie het besluit waarbij de Geraardsbergse mattentaart wordt erkend als streekproduct. De aanvraag sleepte lang aan. In antwoord op de parlementaire vraag E-2616/05 van Bart Staes bevestigde de Europese Commissie op 19 september 2005 dat de erkening nakende was.
De erkenning geldt voor het volgende geografisch gebied: de stad Geraardsbergen (omvat naast Geraardsbergen-centrum volgende deelgemeenten: Goeferdinge, Grimminge, Idegem, Moerbeke, Nederboelare, Nieuwenhove, Onkerzele, Ophasselt, Overboelare, Schendelbeke, Smeerebbe-Vloerzegem, Viane, Waarbeke, Zandbergen en Zarlardinge) en de aangrenzende gemeente Lierde (omvat Deftinge, Hemelveerdegem, Sint-Maria-Lierde en Sint-Martens-Lierde).
De matten worden geproduceerd op de hoeves in het omschreven geografisch gebied. Deze hoeves zijn geregistreerd in een register bijgehouden door de Broederschap. Kopieën van de inschrijvingen en wijzigingen aan het register worden overgemaakt aan het bevoegde controleorgaan. De matten zijn hoevezuivelproducten die moeten voldoen aan het Koninklijk Besluit van 10 januari 2001. Dit houdt in dat de melk voor de productie van de matten afkomstig dient te zijn van de hoeve die de matten produceert. Deze hoeves moeten ook voldoen aan de HACCP normen. De matten worden rechtstreeks van de hoeve aan de bakker verkocht.
De bakkers van de Geraardsbergse mattentaart staan ingeschreven in een tweede register bijgehouden door de Broederschap. Kopieën van de inschrijvingen en wijzigingen aan het register worden overgemaakt aan het bevoegde controleorgaan. De bakker koopt de matten rechtstreeks bij de geregistreerde hoeves en houdt hiervan een aankoopregister bij.
De eindverkoper zal steeds kunnen bewijzen dat de Geraardsbergse mattentaarten afkomstig zijn van een geregistreerde bakker.
De Geraardsbergse mattentaart kan bogen op een eeuwenlange geschiedenis en traditie. Reeds in de 17de eeuw werden in de streek matten verwerkt in taarten, getuigen hiervan oude rekeningen.
Bovendien blijken de faam en de bekendheid van de Geraardsbergse mattentaart onder meer uit wat volgt:
- Op een tentoonstelling, gepaard met de verkoop van streekproducten, georganiseerd in 1966 door de stad Brussel, was de Geraardsbergse mattentaart een blikvanger.
- Sinds 1980 organiseert de "Broederschap van de Geraardsbergse Mattentaart" jaarlijks een "Dag van de mattentaart". Dit evenement heeft plaats op het marktplein van de stad Geraardsbergen. Daar wordt een volledige bakkersinstallatie neergezet waar door alle leden van de Broederschap wordt gedemonstreerd hoe een Geraardsbergse mattentaart aan te maken.
- In 1985 is door de Posterijen een postzegel uitgegeven waarop een mattentaart is afgebeeld en met de vermelding "Broederschap Geraardsbergse Mattetaarten". Een primeur, want voor het eerst prijkte in België een streekproduct op een postzegel. De overgrote belangstelling voor de uitgave van deze postzegel toont aan dat dit niet zomaar een alledaags feit kan worden genoemd. Er werden 3,2 miljoen exemplaren van gedrukt en in twee dagen tijd waren alleen al in Geraardsbergen reeds veertigduizend stuks verkocht.
- In het jaar 2001 is door het "Guiness World Records Book" een attest afgeleverd aan de "Broederschap van de Geraardsbergse Mattentaart" voor de aanmaak van de grootste mattentaart ooit gefabriceerd.
- De "Broederschap van de Geraardsbergse Mattentaart" is verbroederd met de Franse "Confrérie de Pithivier" en de "Confrérie Champagne de Sézanne"
